The Official Logo of the Ethiopian Orthodox Tewahedo Church, Abu Dhabi

የገዳሙ ዐርማ (ሎጎ) ምሳሌአዊ ገለጻ/ትርጉም

፩. የዐርማአችን ቅርፅ ክብ መኾኑ

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የክበቡ ምልክት ጥልቅ መንፈሳዊ፣ ሥርዓተ አምልኮ እና ሥነ-መለኮታዊ ትርጉም አለው። በተለያዩ ዐውዶች ውስጥ ይታያል በቤተ ክርስቲያን ሥነ ምሕንድስና፣ በሥርዓተ አምልኮ ዕቃዎች፣ በሥነ ሥዕላት እና በመንፈሳዊ ተምሳሌታዊነት ክብ ቅርፅ በዘፈቀደ የሚታይ አይደለም። የምእምናንም የኑሮ ዐውዶች ከክብነት ጋር በጣም የተያያዘ ነው ። ለምሳሌ ጎጆ ቤቱ ፣ ዐውድማዉ፣ ጎተራዉ፣ ምድጃዉ፣ ምጣዱ፣ እንጀራዉ፣ ክብ ጠረጴዛዉ፣ በማዕድ ዙሪያ ሠርቶ መመገቡ፣ ወዘተርፈ ።

የክበቡ ዋና ዋና ትርጓሜዎች እና አጠቃቀሞች እነሆ፡-

1/ የዘላለም እና የመለኮት ምልክት፡-
አንድ ክበብ መጀመሪያ እና መጨረሻ የለውም። ይህም የእግዚአብሔር ዘላለማዊነት ምልክት ያደርገዋል። እሱም የእግዚአብሔርን ዘላለማዊ ህላዌን፣ ዘላለማዊ ቃል ኪዳንን፣ እና የማያልቅ የእግዚአብሔር ፍቅርን ያንጸባርቃል። በዚህ መልኩ ክብ ቅርፅ የመለኮታዊ ፍጹምነቱንና እና ሙሉነት ምስላዊ መግለጫ ነው።

2/ ክብ እና አምልኮታዊ እንቅስቃሴዎች፡-
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በቅዳሴ እንቅስቃሴ እና ሥርዓተ አምልኮ ውስጥ ከመቅደሱ እስከ ቅኔ ማኅሌቷ የክብ እንቅስቃሴን ትጠቀማለች። እነዚህ የክበብ ምስጋናዎች ብዙውን ጊዜ በከበሮ፣ በጸናጽል እና በመቋሚያ የታጀበ ሲሆን ይህም እግዚአብሔርን በማመስገን ፍጹም ፍቅርን፣ አንድነትን እና ስምምነትን ያመልክታል። ይህም ሰማያዊ አምልኮን እንደሚመስል መጽሐፍ ቅዱስ የመላእክት እንቅስቃሴ በእግዚአብሔር ዙፋን ዙሪያ ምን እንደሚመስል ይነግረናል (ራእይ. 4፡ 4)።

3/ ክብነት በቤተክርስቲያን ሥነ ምሕንድስና ውስጥ፡-
ብዙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሕንጻዎች በተለይ በገጠር ያሉ በክብ ቅርጽ የተሠሩ ናቸው። ይህ ኹለቱንም ተምሳሌታዊ እና ተግባራዊ ትርጉሞች ያንጸባርቃል፡-

• በምሳሌያዊ አነጋገር፣ መንግሥተ ሰማያትን፣ ኹሉን አቀፍ የእግዚአብሔር መገኘት እና መለኮታዊ አንድነትን ይወክላል።
• በተጨባጭ፣ የጋራ አምልኮን ያበረታታል – ሁሉም ሰው በእኩል ቅርበት መቅደሱን ይከብባል። ግላዊነትን ያስወግዳል። “አባታችን ሆይ” ብለን በጋራ እንድንጸልይ ያሳስበናል።

4/ የአንድነት እና የሙሉነት ምልክት ለመኾኑ፡-
ክበቡ በእምነት ውስጥ ልዩነት የሌለ መሆኑን፣ የቤተ ክርስቲያን በዓለም ዙሪያ ያለች ወይም ዓለማቀፋዊት መኾኗን ይወክላል።

5/ ክብ ቅርፅ በሥነ ሥዕላት፡-
ቅዱሳን እና መላዕክት በኢትዮጵያ ሥዕላዊ መግለጫዎች ብዙውን ጊዜ በክብ ሥዕላዊ መግለጫዎች ይሣላሉ። ይህም ቅዱስነታቸውን፣ ብርሃናቸውን እና በመለኮታዊ ሕይወት ውስጥ ተሳትፎን ያመለክታሉ።

፪. የክበቡ ኹለቱ ቀለማት ምሳሌአዊ ገለጻ

1/ የክበቡ ጥቁር ቀለም:-

ጥቁር ቀለም በኢትዮጽያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የፍጹምነት፣ የመረጋጋት፣ የፍትሐዊነት፣ የጥልቅ ዕውቀት፣ ምሳሌ ነው። ለዚህም ነው ጳጳሳት፣ ዳኞች፣ እና ተመራቂ ተማሪዎች ጥቁር የሚለብሱት። ዝርዝር ማብራሪያዉም፡-

• በሃይማኖታዊ መሪዎች ልብሶች ውስጥ የጥቁር ምልክት ቀለም ትውፊታዊ ገለጻ:-ከትሕትና፣ ከሐዘን፣ ከንስሐ እና ከዓለማዊ ተድላዎች መራቅ ጋር የተያያዘ ነው። ጳጳሳት እና መነኮሳት ጥቁር ልብስ የመልበሳቸው ዓላማ “ለዓለም እንደሞቱ” የሚያሳይ ምስላዊ ምልክት ነው – ፍቅረ ንዋይ ሕይወትን ትተው በእግዚአብሔር ላይ እንዲያተኩሩ የሚያሳስብ ማለት ነው። ዓለማዊ ሕይወትን የመካድ እና ራስን ለጌታ ለስእለት እና ለታዛዥነት ማቅረብን ያንጸባርቃል።

📖 ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር ያለውን ትስስር

የሃይማኖት ሰዎች ጥቁር መልበስ አለባቸው የሚል ቀጥተኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ትእዛዝ የለም። ሆኖም ትውፊታዊ ተምሳሌታዊነቱ መነሻው ከመጽሐፍ ቅዱሳዊ ሐሳቦች ነው፡-

• ሀ/ ለኃጢአት ወይም ለዓለም መሞት: ሮሜ 6:11፡— እንዲሁ እናንተ ደግሞ ለኃጢአት እንደ ሞታችሁና በክርስቶስ ኢየሱስ ሆናችሁ ለእግዚአብሔር ሕያዋን እንደ ሆናችሁ ራሳችሁን ቍጠሩ። ጥቁሩ ልብስ “ለኃጢአት ሞተን” እና “ለአዲስ ሕይወት” እንድንዘጋጅ የሚያሳስብ ነው።
• ለ/ ሐዘንና ንስሐ መግባት: በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ፣ በሐዘን ወይም በንስሐ ጊዜ ጥቁር ወይም ማቅ ይለበሳል።
  • ኢዩኤል ፩: ፲፫-፲፬ “… እናንተ ካህናት ማቅ ታጥቃችሁ አልቅሱም።”
  • ፩ኛ ቆሮ. ፯:፳፱- ፴፩ “… በዚችም ዓለም የሚጠቀሙ በሙሉ እንደማይጠቀሙባት ይሁኑ፤ የዚች ዓለም መልክ አላፊ ነውና።”
• ሐ/ ቀላል እና ልከኝነትን ያመለክታል: ማንኛውም ክርስቲያን ቁሳዊ እና አብረቅራቂ ነገር ላይ ሳይሆን ከማይታየው በስተጀርባ ያለውን ረቂቁን ነገር እንድናተኩር ስለ ውስጣዊ ውበት ይናገራል፤ በውጫዊ ጌጥ አለመማረክን ያሳስባል።

2/ የክበቡ ቢጫ ቀለም:-

በአቡዳቢ ያለው ቤተክርስቲያናችን ገዳማዊ ስለኾነ ቢጫ የተስፋ መንግሥተ ሰማያት ምሳሌ ነው ። በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እና ገዳማዊ ሕይወት መነኮሳት ወይባ ቀለም ያለው ልክ የሎጎአችንን ቀለም የመሰለ ልብስ ይለብሳሉ።

በአጠቃላይ፣ ቢጫ (ወይም ወርቅ) የሚያመለክተው፡-

1. መለኮታዊ ብርሃንን እና ክብርን፣ መለኮታዊ መገኘትን እና የእግዚአብሔርን ብርሃን ያመለክታል። በተለይም በገዳማውያን ትውፊት ቅዱሳን መናፍቃን በጸሎትና በንጽሕና ከመለኮት ጋር ለመዋሐድ በሚፈልጉበት ጊዜ የእግዚአብሔርን ብርሃን ያንጸባርቃል።
2. ቢጫ ከታማኝነት ጋር የተያያዘ ነው። በተለይም በገዳማውያን ዐውድ ውስጥ መነኮሳት እና መነኮሳይያት በንጽሕና በመሰጠት እና በእግዚአብሔር ላይ የማይናወጥ እምነትን ለመኖር በሚጥሩበት ቁርጠኝነት ምድራዊ ምኞቶችን መሰረዝን ያንጸባርቃል። ምንም እንኳን ቢጫ ብሩህ እና የበለጸገ ቀለም ቢሆንም በአንዳንድ ገዳማውያን ትርጓሜዎች ከዓለም መገለልንም ይወክላል።
3. በኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን አልባሳትና ሥዕላዊ መግለጫዎች ውስጥ፣ ቢጫ ወይም ወርቅ ለእምነታቸው ሲሉ የተሰዉትን ለማጉላት ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ። ሁልጊዜ ሥጋዊ ሰማዕትነት ሳይሆን በገዳማት ውስጥ የሚፈጸመውን ራስን የመካድ “ሰማዕትነት” ነው።
4. ሥነ ሥዕላዊ እና ጥበባዊ አጠቃቀም:- ቢጫ ቀለም ምትክ በብራና ጽሑፍ ውስጥ በቀይ የሚጻፈው ወርቅ ቀለምነት ለማምጣት ሲሆን የእግዚአብሔር፣ የድንግል ማርያም እና የቅዲሳን ስሞችን ድሮ በወርቅ ቀለም ይጽፉ ነበርና ያንን ለመተካት በቀይ ቀለም ደምቆ ይጻፋል። ይኹን እንጂ ቢጫው ከቀዩ ፈዘዝ ስላለ እንጂ ወርቅ ቀለምነቱ ለቢጫ ነው ። በቅዱሳን ራስ ዙሪያ ያለውን ቀለም ስንመለከት ቢጫ ወይም ብርሃናማ ዳራዎች ብዙውን ጊዜ የሰማይ ትዕይንቶችን፣ በክብር ያሉ ቅዱሳንን ወይም የክርስቶስን መለኮታዊ ተፈጥሮ ያመለክታል።

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የክበቡ ምልክት ጥልቅ መንፈሳዊ፣ ሥርዓተ አምልኮ እና ሥነ-መለኮታዊ ትርጉም አለው። በተለያዩ ዐውዶች ውስጥ ይታያል በቤተ ክርስቲያን ሥነ ምሕንድስና፣ በሥርዓተ አምልኮ ዕቃዎች፣ በሥነ ሥዕላት እና በመንፈሳዊ ተምሳሌታዊነት ክብ ቅርፅ በዘፈቀደ የሚታይ አይደለም። የምእምናንም የኑሮ ዐውዶች ከክብነት ጋር በጣም የተያያዘ ነው ። ለምሳሌ ጎጆ ቤቱ ፣ ዐውድማዉ፣ ጎተራዉ፣ ምድጃዉ፣ ምጣዱ፣ እንጀራዉ፣ ክብ ጠረጴዛዉ፣ በማዕድ ዙሪያ ሠርቶ መመገቡ፣ ወዘተርፈ ።

፫. የኢ/እና/ተ/ቤ/ክ ዐርማ

የኢ/እና/ተ/ቤ/ክ ዐርማን ያለምንም መጨመር እና መቀነስ ወይም ማሻሻል በሎጎአችን ውስጥ የተጠቀምንበት ዋና ዓላማ ከቅዱስ ሲኖዶስ እስከ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ያለውን መንፈሳዊ አንድነት፣ ትስስር እና የክህነታዊ መዋቅርን መጠበቃችንን ያመለክታል። በሃገረ ስብከታችን ሊቀ ጳጳስ ጸሎትና፣ ቡራኬና መንፈሳዊ መመሪያ እየተመራን የገዳማችንን መንፈሳዊ ግዴታ እና ትእዛዝ ለመወጣት ያለንን አቋም ያመለክትልናል። ምንም እንኳን ከኢትዮጵያ በስደት እና በአረቡ ዓለም የምንገኝ ብንኾንም “ተከተል አለቃህን፥ ተመልከት ዐላማህን” የሚለዉን ብሂል መያዛችንን ይገልጻልና። በዚህም የቤተ ክርስቲያንን

1. ዶግማ፣ ቀኖናዋን
2. ሥርዓቷን እና ትውፊቷን
3. ቃላዊ እና ጽሑፋዊ ቅርሶቿን ጠብቀን የምናስጠኽቅ መኾናችንን ለመግለጥ ነው ።

፬. ዘንባባዉ እና መንፈሳዊዉ ግልጻ

በአቡዳቢ የምትገኘው የኢ/ኦ/ተ/ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ከተተከለች ጀምሮ ዘንባባዊ ዕድገትና ይዘት ያላት ናት። ዘንባባ በቤተ ክርስቲያናችን ትርጓሜ ጥልቅ አስተምህሮ የያዘም ነው ።

1. የአቡዳቢ ምስካየ ሕዙናን መድኃኔ ዓለም ወአቡነ ተክለ ሃይማኖት ገዳም የዘንባባ ዛፍ ከሚበቅልበት በረሃማ አካባቢ የተተከለች መኾኑን ለመግለጽ።
2. የዘንባባ ዝንጣፊ በወንጌል ትርጓሜ ውስጥ ጥልቅ አንድምታ ያለው ሲኾን ቅርፅና ጥንካሬዉ በእሳት አለመቃጠሉ ወዘተርፈ ከክርስቲያናዊ ሕይወታችን ጋር ተመሳሳይነቱን ለመግለጽ ነው። (ወንጌል አንድምታዉን ይመልከቱ)
3. የዘንባባ ተክል ሥሩንና ቁመቱን፣ ቅጠሎቹ፣ ግንዱ እና ፍሬዎቹ የኦርቶዶክሳዊ ክርስትና ተምሳሌቱ ከፍ ያለ ነው። እያንዳንዱ የዘንባባው ክፍል የክርስቲያን ሕይወት እና የመንፈሳዊ ጉዞን የተለየ ገጽታ እንዴት እንደሚወክል ሙሉ ምስል ይሰጣል። የዘንባባ ዛፍ በክርስቲያናዊ ሕይወት አንጻር፡-

የዘንባባ ዛፍ እግዚአብሔር አምላክን በማመን ለሚኖር ለአንድ ጻድቅ ግልጽ ከሆኑት የመጽሐፍ ቅዱስ ምልክቶች አንዱ ነው። ይህም ጥንካሬን፣ ፍሬያማነትን፣ ድልን እና የዘላለምን ሕይወትን ይወክላል። “ጻድቅሰ ከመ በቀልት ይፈሪ።” (‘ጻድቅ እንደ ዘንባባ ያፈራል’።) እንደሚል መዝ. ፺፩ (፺፪) ፥ ፲፪

እያንዳንዱ የዘንባባ ዛፍ ክፍል ከእግዚአብሔር ጋር መሄድ ምን ማለት እንደሆነ ይናገራል። በዝርዝር ስናየው፡-

1/ ሥሮቹ

የዘንባባ ስሮቹ ባይታዩም ለዛፉ እድገትና ህልውና በተለይም በደረቅ ወይም በዐውሎ ነፋስ ውስጥ አስፈላጊ ናቸው። ልክ እንዲሁ የአንድ ክርስቲያን መንፈሳዊ ሕይወት ም ትኩልነት የሚወሰነው በእግዚአብሔር ውስጥ ባለው መንፈሳዊ መሠረት እና ጥልቀት ነው ።